Cách hay nhất để hiểu Thảo Điền là đi bộ một vòng vào buổi sáng: gửi xe một chỗ, đi chậm theo trục Xuân Thủy – Thảo Điền, rẽ vào vài hẻm nhà vườn phía sông, rồi quay ra đường lớn. Một vòng như vậy dài chừng hai đến bốn cây số, đi thong thả mất một đến hai tiếng có dừng nghỉ.
Bài này đưa ra ba cung đường theo độ dài và không khí, cách chọn giờ, chuẩn bị gì, và vài phép lịch sự khi đi giữa một khu dân cư thật. Tên đường dùng trong bài là tên đang dùng trong đời sống hằng ngày của khu Thảo Điền, nay thuộc phường An Khánh. Khoảng cách chỉ là ước lượng để bạn hình dung, nên mở ứng dụng bản đồ trên điện thoại khi đi để chủ động.
Đi bộ ở Thảo Điền khác đi bộ ở phố trung tâm thế nào
Phố trung tâm có vỉa hè rộng, nhiều quảng trường, nhiều công trình công cộng để dừng xem. Thảo Điền thì khác: đây là khu dân cư, đường nhỏ, vỉa hè đứt đoạn, cái đáng xem nằm ở hai bên đường chứ không ở giữa. Bạn nhìn thấy những bức tường phủ hoa giấy, cây cổ thụ vươn qua rào, mái ngói thấp lẫn với nhà kính hiện đại, những cánh cổng gỗ cũ và khoảng vườn nhìn qua song sắt. Nhịp đi bộ ở đây chậm, hay dừng, giống như đi trong một khu vườn lớn hơn là đi dạo phố.
Điểm cần chuẩn bị là sự an toàn khi đi chung đường với xe. Nhiều đoạn bạn sẽ phải đi sát mép đường vì không có vỉa hè, xe máy và ô tô ra vào cổng nhà liên tục. Đi một hàng khi đi theo nhóm, không dàn hàng ngang chiếm lòng đường, và để ý những khúc cua khuất. Mang giày đế bằng, êm; một chai nước; mũ hoặc ô che nắng. Buổi sáng sớm, nhiều đoạn còn ướt do tưới cây hoặc rửa sân, đế giày bám tốt sẽ đỡ trượt.
Ba cung đường gợi ý
Ba cung dưới đây có thể đi riêng hoặc nối với nhau. Độ dài là ước lượng cho vòng đi và về, chưa tính đi lạc vào hẻm:
| Cung đường | Độ dài ước lượng | Không khí | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Trục chính: Xuân Thủy – Thảo Điền – Quốc Hương | Khoảng 2–3 km | Quán cà phê, cửa hàng nhỏ, cây lớn, người qua lại nhiều | Người lần đầu đến, muốn vừa đi vừa ghé |
| Các hẻm nhà vườn phía sông, quanh Nguyễn Văn Hưởng | Khoảng 2–4 km | Yên, tường hoa, nhà vườn, ngõ dẫn về phía sông | Người thích im lặng, chụp kiến trúc |
| Vòng ngắn từ khu gần ga metro vào trong | Khoảng 1,5–2 km | Chuyển dần từ xa lộ ồn sang đường nhỏ yên | Khách đi metro, có ít thời gian |
| Nối cả ba | Khoảng 5–6 km | Đủ các mặt của khu | Người đi bộ quen, có nửa buổi |
Đường trong khu có nhiều hẻm cụt dẫn ra bờ sông hoặc vào khu nhà riêng có cổng. Gặp cổng có bảo vệ hoặc biển báo khu riêng thì quay lại, đừng cố đi xuyên. Mở bản đồ trên điện thoại để biết hẻm nào thông.
Cung một: trục Xuân Thủy – Thảo Điền – Quốc Hương
Đây là xương sống của khu, nơi tập trung nhiều quán cà phê, cửa hàng nhỏ, tiệm bánh và văn phòng. Bắt đầu từ một đầu đường Xuân Thủy, đi dọc theo hướng vào sâu trong bán đảo, bạn sẽ thấy rõ cách khu chuyển từ nhịp thương mại ở những đoạn gần đường lớn sang nhịp nhà ở khi càng vào trong. Đường Thảo Điền và Quốc Hương cắt ngang, mỗi đường mở ra một nhánh khác với những dãy nhà phố cải tạo thành cửa hàng xen với nhà ở.
Cung này hợp với người đi lần đầu vì dễ định hướng: luôn có đường lớn để quay lại, luôn có quán để nghỉ chân. Điều trừ điểm là xe đông hơn các hẻm, nhất là giờ sáng các ngày thường khi phụ huynh đưa con đi học và người đi làm. Cuối tuần đi sớm thì đỡ hơn nhiều. Khi đi, để ý những ngôi nhà có kiến trúc khác nhau đứng cạnh nhau: nhà phố nhiều tầng, biệt thự mái dốc, công trình mới vuông vức. Sự lẫn lộn đó kể lại lịch sử đô thị hoá nhanh của khu từ một vùng ven sông còn nhiều vườn.
Cung hai: các hẻm nhà vườn phía sông
Phần phía trong bán đảo, về phía sông Sài Gòn, có nhiều con đường và hẻm yên tĩnh với nhà vườn rộng, tường rào phủ cây. Khu quanh đường Nguyễn Văn Hưởng và các ngõ toả ra từ đó là ví dụ: cây to, ít cửa hàng, xe qua lại thưa. Đây là cung đường cho người thích im lặng, thích nhìn chi tiết kiến trúc như hoa văn cổng, mái hiên, cách người ta dựng vườn trong một khu đất hẹp chiều ngang nhưng sâu ra phía sông.
Vì là khu ở, cung này cần ý tứ hơn. Không chụp thẳng vào trong cổng nhà, không đứng lâu trước cửa, không trèo lên bờ tường để nhìn vào. Nhiều hẻm dẫn ra đến gần mép sông rồi dừng ở một cổng nhà riêng hoặc một khu có bảo vệ; đó không phải lối công cộng ra sông. Muốn ngồi nhìn sông, bạn sẽ cần quay lại một quán hoặc nơi có mở cho khách. Đi cung này buổi sáng sớm, bạn có khi gặp người làm vườn, người dắt chó đi dạo, tiếng chim trong các tán cây lớn, những thứ làm khu này khác hẳn một khu phố đông.
Cung ba: vòng ngắn từ phía ga metro vào trong
Với khách đi metro, ga Thảo Điền nằm trên trục xa lộ Hà Nội, ở rìa phía bắc của khu. Từ ga đi xuống, bạn đi theo lối dành cho người đi bộ để vào các đường phía trong. Đoạn đầu ồn và nắng vì sát trục giao thông lớn; đi thêm một đoạn ngắn vào trong, tiếng xe nhỏ dần, cây dày dần. Sự chuyển cảnh đó chính là điều thú vị của cung này: trong vòng mười lăm, hai mươi phút đi bộ, bạn đi từ một đại lộ nhiều làn xe vào một khu yên như ngoại ô.
Cung này hợp khi bạn chỉ có một hai tiếng, hoặc muốn kết hợp với một việc khác trong ngày. Đi vào trong theo một đường, quay ra theo đường khác, ghé một quán ở giữa. Khi quay lại ga, tính dư thời gian vì đoạn băng qua khu vực xa lộ có thể phải chờ đèn hoặc đi đường vòng qua lối lên ga. Những gì liên quan đến giờ chạy tàu và cách đi tàu nên kiểm thông tin chính thức của tuyến trước khi đi, vì có thể thay đổi.
Phép lịch sự khi đi bộ trong một khu dân cư đông khách
Giữ tiếng nói vừa phải. Buổi sáng sớm và buổi trưa là giờ nghỉ của nhiều nhà. Nhóm đông nói to trong hẻm hẹp vang rất xa.
Không chắn lối vào nhà. Dừng chụp ảnh thì đứng sát mép, không đứng trước cổng, không để xe hay đồ đạc chặn lối xe ra vào.
Không chụp người khi chưa hỏi. Cư dân ở đây, cả người Việt lẫn người nước ngoài, có quyền không muốn xuất hiện trong ảnh của người lạ, nhất là trẻ em.
Mang rác theo. Thùng rác công cộng không nhiều; giữ rác trong túi tới khi gặp chỗ bỏ.
Tôn trọng biển khu riêng. Những khu nhà có cổng và bảo vệ là đất riêng. Hỏi một câu lịch sự nếu không chắc, đừng tự đi vào.
Nhường đường cho người sống ở đây. Gặp xe chở trẻ đi học, xe giao hàng, người dắt chó trong hẻm hẹp thì đứng nép lại một bên. Với khách đây là buổi dạo chơi, với cư dân đây là đường đi hằng ngày của họ, và một cử chỉ nhường nhịn nhỏ giữ cho khu thân thiện với khách.
Chuẩn bị gì cho một buổi đi bộ
Đi bộ trong khu không đòi hỏi nhiều đồ, nhưng mấy thứ dưới đây giúp buổi sáng dễ chịu hơn nhiều, nhất là khi trời nắng hoặc có mưa bất chợt:
- Giày êm, đế bám. Mặt đường nhiều đoạn không bằng phẳng, có nắp cống, gờ lối xe vào nhà, sân lát gạch trơn khi ướt. Dép mỏng dễ làm mỏi chân sau một tiếng.
- Nước uống và mũ. Trời TP Hồ Chí Minh nóng ẩm quanh năm. Uống từng ngụm đều thay vì đợi khát, nhất là khi đi với trẻ con hoặc người lớn tuổi.
- Ô gấp nhỏ. Mùa mưa có những cơn mưa đến nhanh. Ô vừa che mưa vừa che nắng, gọn hơn áo mưa khi đi bộ.
- Điện thoại đủ pin, có bản đồ. Hẻm trong khu nhiều nhánh, có nhánh cụt. Bản đồ giúp bạn biết hẻm nào thông ra đường lớn, và gọi xe về khi mệt.
- Túi nhỏ đeo trước người. Gọn để giữ đồ, rảnh tay chụp ảnh, và an toàn hơn khi đi sát mép đường có xe máy chạy qua.
Không cần mang nhiều tiền mặt nếu chỉ đi bộ và ghé quán, vì nhiều nơi nhận chuyển khoản hoặc thẻ. Tuy vậy, giữ một ít tiền mặt cho chỗ gửi xe hoặc cửa hàng nhỏ chưa nhận thanh toán điện tử. Áo nhẹ, sáng màu giúp mát hơn và dễ được người lái xe nhìn thấy khi bạn phải đi sát lòng đường.
Đọc kiến trúc khi đi bộ: những lớp thời gian chồng lên nhau
Đi bộ ở Thảo Điền cũng là đọc một khu đô thị hoá nhanh. Trước khi trở thành khu dân cư nổi tiếng, vùng bán đảo này nhiều vườn cây, ao và rạch nhỏ, nhà ở thưa. Từ khi Quận 2 được lập năm 1997 và hạ tầng nối với trung tâm dần hoàn thiện, đất được chia lô, xây biệt thự, nhà phố, rồi căn hộ. Những lớp đó vẫn còn thấy được: một ngôi nhà cấp bốn mái ngói cũ nằm giữa hai biệt thự mới, một khoảng vườn còn cây ăn trái, một con hẻm uốn theo bờ rạch đã lấp.
Khi đi, thử để ý vài chi tiết: hàng rào làm bằng gì, sân trước để cây hay để xe, cửa sổ hướng ra đường hay quay vào vườn, mái dốc hay mái bằng. Những chi tiết đó cho biết ngôi nhà được xây vào thời nào và cho ai ở. Nhiều nhà phố dọc trục chính được cải tạo thành cửa hàng, quán, văn phòng, tầng trệt mở ra đường còn tầng trên vẫn là nhà ở. Bạn không cần biết thuật ngữ kiến trúc; chỉ cần đi chậm và tò mò là thấy khu này kể chuyện qua bức tường của nó.
Câu hỏi thường gặp
Đi bộ ở Thảo Điền có cần hướng dẫn viên không?
Không cần. Khu đủ nhỏ để tự đi với bản đồ trên điện thoại. Có hướng dẫn thì nghe thêm chuyện về lịch sử khu và kiến trúc, nhưng một vòng tự đi buổi sáng cũng đủ để cảm được không khí chung.
Nên gửi xe ở đâu để bắt đầu đi bộ?
Cách thường dùng là gửi xe tại quán cà phê đầu tiên bạn định ghé, rồi đi bộ từ đó và quay về sau. Hỏi người giữ xe giờ đóng cửa bãi. Đi metro thì bắt đầu từ ga Thảo Điền, không phải lo chuyện gửi xe.
Đi bộ Thảo Điền có hợp với người lớn tuổi không?
Hợp nếu chọn cung ngắn và đi buổi sáng. Nên lưu ý vỉa hè đứt đoạn, nhiều chỗ phải bước xuống lòng đường, và mặt đường có thể ướt. Chọn cung trục chính để dễ nghỉ chân và dễ gọi xe về khi mệt.
Có thể đi bộ dọc bờ sông Sài Gòn ở Thảo Điền không?
Không có lối đi bộ ven sông liên tục suốt khu, vì phần lớn bờ sông gắn với đất ở, quán và khu riêng. Bạn có thể ra sông ở những nơi mở cho khách. Muốn đi dạo ven sông dài và thoáng hơn, có thể sang phía Thủ Thiêm.
Tháng nào đi bộ ở Thảo Điền dễ chịu nhất?
Những tháng mùa khô thường ít mưa, trời trong, hợp đi bộ buổi sáng. Mùa mưa vẫn đi được nếu đi sớm, vì mưa thường đến vào buổi chiều. Dù mùa nào, nên tránh khoảng giữa trưa vì nắng gắt.
Đi bộ một vòng Thảo Điền mất bao nhiêu thời gian?
Một cung ngắn khoảng một tiếng, cung dài nối nhiều đoạn có thể mất hai đến ba tiếng nếu có dừng ghé quán. Thời gian phụ thuộc chủ yếu vào việc bạn dừng lại bao lâu, vì quãng đường trong khu không dài.