Thuê bảo mẫu hay người giúp việc chăm trẻ ở Thảo Điền nên đi qua bốn bước: tìm qua kênh có người giới thiệu đáng tin, phỏng vấn kỹ về kinh nghiệm và cách xử lý tình huống, cho thử việc có quan sát, rồi thoả thuận rõ bằng văn bản về công việc, giờ giấc, quyền lợi. Người chăm con bạn mỗi ngày là một trong những quyết định quan trọng nhất của gia đình khi sống ở đây.
Ở khu này, nhu cầu thuê người chăm trẻ rất lớn, cả với gia đình người Việt lẫn gia đình nước ngoài. Bài viết cho cả hai, nêu những điều nên hỏi, nên quan sát, những thoả thuận nên có và cách đối xử để giữ được người tốt. Bài không nói mức lương vì tuỳ thoả thuận và thời điểm; quy định pháp luật về lao động giúp việc gia đình cần kiểm theo văn bản hiện hành.
Bảo mẫu, giúp việc hay kết hợp: xác định đúng nhu cầu
Trước khi tìm người, gia đình nên viết ra mình cần gì. Một người chuyên chăm trẻ, theo trẻ cả ngày, đưa đón, chơi, dạy thói quen, khác hẳn một người giúp việc nhà kiêm trông trẻ lúc rảnh. Nhiều gia đình muốn một người làm tất cả — nấu ăn, dọn dẹp, giặt giũ, chăm hai đứa trẻ — rồi thất vọng khi người đó không làm tốt việc nào. Không phải vì người đó kém mà vì khối lượng việc vượt quá một người.
Các câu hỏi nên trả lời trước: trẻ bao nhiêu tuổi, cần trông bao nhiêu giờ mỗi ngày, có cần ở lại qua đêm không, có cần nói tiếng Anh hay ngôn ngữ khác không, có cần biết đi xe máy để đưa đón không, ngoài chăm trẻ còn những việc gì. Viết rõ những điều này giúp việc tìm người và phỏng vấn đi đúng hướng, và là nền cho thoả thuận về sau.
Với gia đình nước ngoài, một lựa chọn quan trọng là có cần người nói tiếng Anh hay không. Người nói tiếng Anh giao tiếp dễ hơn với cha mẹ; người chỉ nói tiếng Việt lại giúp con học tiếng Việt tự nhiên. Nhiều gia đình chấp nhận giao tiếp đơn giản để đổi lấy một người có kinh nghiệm chăm trẻ tốt hơn.
Tìm người qua kênh nào
Người quen giới thiệu. Kênh được tin nhất ở Thảo Điền vẫn là giới thiệu từ gia đình khác — nhất là gia đình sắp chuyển đi và muốn tìm chỗ làm mới cho người giúp việc đã gắn bó nhiều năm. Nên nói chuyện trực tiếp với gia đình cũ để hiểu người đó làm việc ra sao.
Nhóm phụ huynh, nhóm cư dân. Nhiều tin tìm việc, giới thiệu người đăng trong các nhóm này. Vẫn cần xác minh như mọi kênh khác; lời khen trên mạng chưa thay được cuộc nói chuyện với gia đình từng thuê.
Đơn vị cung ứng dịch vụ. Có các đơn vị giới thiệu người giúp việc, bảo mẫu. Hỏi rõ đơn vị đó kiểm tra lý lịch thế nào, có đào tạo không, chính sách khi không hợp, ai chịu trách nhiệm theo hợp đồng.
Người trong khu phố. Đôi khi hàng xóm người Việt biết người tin cậy trong khu cần việc. Lợi thế là người ở gần, quen khu, dễ đi lại.
Phỏng vấn: hỏi gì ngoài kinh nghiệm
Ngoài số năm làm việc, cách người đó suy nghĩ về trẻ em và xử lý tình huống quan trọng hơn. Một số câu hỏi hữu ích:
- Kể về gia đình trước đây đã làm: trẻ bao nhiêu tuổi, một ngày làm gì, vì sao nghỉ.
- Nếu trẻ khóc mãi không nín, ăn không chịu ăn, đánh bạn — chị sẽ làm gì?
- Nếu trẻ bị sốt cao, té ngã chảy máu khi cha mẹ đi vắng — chị xử lý thế nào, gọi ai?
- Chị có biết sơ cứu không, đã từng học chưa?
- Chị nghĩ gì về việc cho trẻ xem điện thoại, tivi; về việc mắng, phạt trẻ?
- Chị có thể làm những giờ nào, có việc gia đình riêng nào cần sắp xếp không?
- Chị muốn gia đình hỗ trợ gì để làm việc thoải mái?
Câu trả lời không cần hoàn hảo. Điều đáng chú ý là sự thật thà, sự bình tĩnh khi nói về tình huống khó, và cách người đó nói về trẻ em. Xin liên lạc của gia đình cũ và thật sự gọi điện hỏi.
Thử việc có quan sát
Thử việc là giai đoạn để cả hai bên hiểu nhau. Một cách làm nhiều gia đình dùng:
- Vài ngày đầu cha mẹ ở nhà, làm cùng, chỉ cách sinh hoạt của trẻ, quan sát cách người đó tương tác với con.
- Giao việc tăng dần: từ trông trẻ khi cha mẹ ở phòng bên, đến ra ngoài vài giờ, rồi cả ngày.
- Quan sát con: con có vui khi gặp người chăm không, có thay đổi bất thường về giấc ngủ, ăn uống, tâm trạng không.
- Hỏi chuyện hàng ngày: con ăn gì, ngủ mấy giờ, chơi gì, có chuyện gì không — người chăm có kể rõ ràng không.
- Cuối thời gian thử việc: ngồi lại trao đổi thẳng thắn, cả điều hài lòng lẫn điều cần điều chỉnh, rồi mới quyết định ký thoả thuận chính thức.
Nhiều gia đình lắp camera trong nhà. Nếu có, nên nói rõ với người làm việc, chỉ lắp ở khu vực chung, không lắp ở nơi riêng tư như phòng tắm, phòng ngủ của người làm. Giám sát công khai giữ được lòng tin; giám sát lén lút dễ làm hỏng quan hệ.
Thoả thuận bằng văn bản: những điều nên có
Người lao động giúp việc gia đình được pháp luật lao động Việt Nam điều chỉnh, có quy định riêng về hợp đồng và quyền lợi. Gia đình nên tìm hiểu văn bản hiện hành hoặc hỏi người có chuyên môn. Ở mức thực tế, thoả thuận nên rõ các mục sau:
| Mục | Nên ghi rõ | Vì sao quan trọng |
|---|---|---|
| Công việc | Chăm trẻ gồm những việc gì, có việc nhà kèm theo không | Tránh tranh cãi "việc này không phải việc của em" về sau |
| Giờ làm và nghỉ | Giờ bắt đầu, kết thúc, nghỉ trong ngày, ngày nghỉ trong tuần | Người làm có thời gian nghỉ, gia đình chủ động lịch |
| Ở lại hay đi về | Nếu ở lại: phòng riêng, giờ riêng, quy tắc trong nhà | Ranh giới rõ giữa giờ làm và giờ nghỉ |
| Lương, thưởng, ngày lễ | Cách trả, thời điểm trả, ngày nghỉ lễ Tết, thưởng Tết nếu có | Tết Nguyên đán là lúc dễ phát sinh hiểu lầm nhất |
| Bảo hiểm và quyền lợi | Các khoản theo quy định pháp luật hiện hành | Bảo vệ người lao động và gia đình |
| Chấm dứt | Báo trước bao lâu, cách thanh toán khi nghỉ | Gia đình nước ngoài chuyển đi cũng là chấm dứt |
Thoả thuận rõ ràng không làm quan hệ lạnh đi; ngược lại, nó giúp cả hai bên yên tâm. Nếu cần, có bản bằng hai ngôn ngữ để không ai hiểu sai.
Quy tắc an toàn cho trẻ khi giao cho người chăm
Dù người chăm giỏi đến đâu, những quy tắc chung giúp bảo vệ trẻ và cũng bảo vệ chính người chăm khi có sự cố:
- Danh sách số điện thoại khẩn cấp, số của cha mẹ, người thân, bác sĩ, dán ở chỗ dễ thấy; số cấp cứu 115.
- Thông tin y tế của trẻ: dị ứng, thuốc đang dùng, bệnh nền, nơi khám quen.
- Quy định rõ ai được đón trẻ ở trường, ai được vào nhà khi cha mẹ vắng.
- Không đưa trẻ đi xa, đến nhà người khác, chở trẻ bằng xe máy khi chưa thống nhất với cha mẹ.
- Quy tắc gần nước: hồ bơi, bể nước, ven sông — không bao giờ rời mắt khỏi trẻ.
- Thuốc men, hoá chất tẩy rửa cất ở chỗ trẻ không với tới.
- Báo ngay cho cha mẹ khi trẻ té ngã, sốt, có dấu hiệu bất thường, dù là chuyện nhỏ.
Một người chăm có trách nhiệm sẽ thấy những quy tắc này hữu ích chứ không phải nghi ngờ. Cùng nhau đọc qua trong tuần đầu là cách làm tốt.
Khi có vấn đề: góp ý, xử lý và chấm dứt
Quan hệ với người chăm trẻ, dù tốt đến đâu, cũng có lúc va chạm: người làm đến trễ, cho trẻ ăn món cha mẹ không muốn, cách dỗ trẻ khác với cách cha mẹ mong. Phần lớn chuyện như vậy giải quyết được bằng một cuộc nói chuyện riêng, bình tĩnh, nêu cụ thể điều cần thay đổi và lý do. Người làm thường tiếp thu tốt khi hiểu lý do, nhất là khi lý do liên quan tới sức khoẻ, an toàn của trẻ.
Có những dấu hiệu nghiêm trọng hơn không nên bỏ qua: trẻ sợ hãi bất thường khi gặp người chăm, có vết thương không giải thích được, người chăm nói dối về việc đã làm, để trẻ một mình ở chỗ nguy hiểm. Khi đó, ưu tiên sự an toàn của trẻ trước, tạm dừng việc giao trẻ, tìm hiểu kỹ, và nếu có dấu hiệu bạo hành, báo cơ quan chức năng.
Khi quyết định chấm dứt, làm đúng như thoả thuận: báo trước, thanh toán đủ, nói rõ lý do một cách tôn trọng. Ở một khu nhỏ như Thảo Điền, cách gia đình chấm dứt quan hệ với người làm cũng được biết tới, và ảnh hưởng tới việc tìm người sau này.
Đối xử để giữ người tốt lâu dài
Ở Thảo Điền, một người chăm trẻ giỏi thường được nhiều gia đình muốn thuê. Gia đình giữ được người tốt lâu năm thường có vài điểm chung: trả công đúng hạn, tôn trọng giờ nghỉ, đối xử lịch sự trước mặt trẻ và khách, lắng nghe khi người làm có khó khăn riêng như con ốm, cha mẹ ở quê bệnh. Những điều này không tốn kém nhưng tạo khác biệt lớn.
Với gia đình nước ngoài, hiểu một chút về văn hoá Việt giúp quan hệ tốt hơn: dịp Tết Nguyên đán là lúc người làm mong được về quê và thường được thưởng thêm theo tập quán; góp ý nên nói riêng, nhẹ nhàng, không trước mặt người khác. Với gia đình người Việt, nhớ rằng người chăm con mình là người lao động có quyền lợi, không phải "người trong nhà" muốn sai lúc nào cũng được.
Khi gia đình phải chuyển đi, giúp người làm tìm chỗ mới — giới thiệu cho gia đình khác, viết thư nhận xét — là cách khép lại một quan hệ tốt, và là lý do nhiều người giúp việc ở Thảo Điền gắn bó với khu nhiều năm qua nhiều gia đình.
Câu hỏi thường gặp
Tìm bảo mẫu ở Thảo Điền qua đâu là đáng tin nhất?
Giới thiệu từ gia đình quen, nhất là gia đình sắp chuyển đi, thường là kênh đáng tin nhất. Nhóm phụ huynh, đơn vị cung ứng dịch vụ cũng là lựa chọn, nhưng vẫn cần phỏng vấn kỹ, gọi cho gia đình cũ và cho thử việc có quan sát.
Có cần ký hợp đồng với người giúp việc gia đình không?
Pháp luật lao động Việt Nam có quy định riêng về lao động giúp việc gia đình, bao gồm hợp đồng và quyền lợi. Nên tìm hiểu văn bản hiện hành. Ở mức thực tế, thoả thuận bằng văn bản về công việc, giờ giấc, lương, ngày nghỉ giúp hai bên yên tâm.
Lắp camera trong nhà khi có bảo mẫu có được không?
Nhiều gia đình làm vậy để yên tâm. Nên nói rõ với người làm việc, chỉ lắp ở khu vực chung, không lắp ở nơi riêng tư. Giám sát công khai giữ được lòng tin; nên tìm hiểu thêm quy định về quyền riêng tư hiện hành.
Bảo mẫu không nói tiếng Anh có ổn với gia đình nước ngoài không?
Nhiều gia đình vẫn thuê và giao tiếp bằng tiếng Anh đơn giản, cử chỉ, ứng dụng dịch. Lợi ích là con học tiếng Việt tự nhiên. Điều quan trọng hơn ngôn ngữ là kinh nghiệm chăm trẻ, sự thật thà và cách xử lý tình huống.
Dịp Tết người giúp việc nghỉ thì gia đình nên chuẩn bị gì?
Thống nhất sớm lịch nghỉ Tết, sắp xếp người trông trẻ thay thế hoặc kế hoạch gia đình trong những ngày đó. Theo tập quán, nhiều gia đình có khoản thưởng Tết cho người làm; nên thoả thuận rõ từ khi ký kết để tránh hiểu lầm.