Khi trời nắng gắt hoặc mưa, cách hay nhất để dùng một buổi chiều ở Thảo Điền là vào một không gian nghệ thuật nhỏ: xem tranh, gốm, đồ thủ công, hoặc đăng ký một lớp làm gốm, vẽ, cắm hoa, làm nến theo buổi. Lớp thường kéo dài từ hai đến ba tiếng, không đòi hỏi biết trước, và bạn mang về một món đồ tự làm.
Khu Thảo Điền có nhiều không gian kiểu này vì cộng đồng cư dân đa dạng, nhiều người làm nghề sáng tạo sống và làm việc quanh đây. Chúng thường nhỏ, nằm trong nhà phố hay biệt thự cải tạo, thay đổi theo thời gian: có nơi mở thêm, có nơi đóng cửa hoặc chuyển đi. Bài này không giới thiệu tên nơi cụ thể mà chỉ cách chọn lớp, những câu nên hỏi trước khi đăng ký, và cách đi sao cho buổi chiều thật sự thư giãn.
Không gian nghệ thuật ở Thảo Điền thường trông thế nào
Đừng hình dung một bảo tàng lớn có vé vào cổng. Phần lớn không gian nghệ thuật ở đây là những căn nhà được cải tạo: tầng trệt làm phòng trưng bày hoặc cửa hàng, phía sau hoặc tầng trên là xưởng, lớp học. Có nơi là phòng tranh của một nhóm hoạ sĩ, có nơi là xưởng gốm có lò nung, có nơi là cửa hàng đồ thiết kế kết hợp quán cà phê và góc trưng bày. Nhiều nơi mở cửa tự do cho người xem, chỉ thu tiền khi bạn mua hàng hoặc đăng ký lớp.
Vì quy mô nhỏ, giờ mở cửa thường không cố định như cửa hàng lớn. Có nơi chỉ mở vào cuối tuần, có nơi mở theo lịch triển lãm, có nơi cần hẹn trước. Trước khi đi, kiểm trang chính thức của nơi bạn định đến. Khi vào, hỏi xem có được chụp ảnh không, vì một số nghệ sĩ không muốn tác phẩm bị chụp lại. Không gian nhỏ nên giữ giọng nói vừa phải, không chạm vào tác phẩm, và trông trẻ con cẩn thận quanh đồ gốm, đồ thuỷ tinh.
Các loại lớp thủ công hay gặp và hợp với ai
Mỗi loại lớp cho một trải nghiệm khác. Bảng dưới giúp bạn chọn theo tính cách và người đi cùng:
| Loại lớp | Bạn làm gì | Hợp với | Điều cần biết |
|---|---|---|---|
| Làm gốm | Nặn tay hoặc dùng bàn xoay, tạo hình chén, đĩa, cốc | Người thích làm bằng tay, kiên nhẫn | Phải chờ nung và tráng men, thường nhận đồ sau vài tuần |
| Vẽ màu nước, acrylic | Vẽ theo hướng dẫn hoặc tự do trên giấy, toa | Người mới, nhóm bạn, cặp đôi | Mang về ngay trong ngày, có thể cần thời gian cho khô |
| Cắm hoa | Chọn hoa, học cách phối, cắm bình hoặc bó | Người muốn có món mang về dùng ngay | Hoa tươi, nên về nhà sớm để giữ hoa |
| Làm nến, xà phòng, nước hoa khô | Pha màu, mùi, đổ khuôn | Người thích đồ trang trí, làm quà | Hỏi kỹ thành phần nếu có người dị ứng mùi |
| Thêu, đan, dệt nhỏ | Học mũi cơ bản, làm một món nhỏ | Người thích việc tỉ mỉ, ngồi lâu | Có thể làm tiếp ở nhà sau lớp |
Nếu đi với trẻ nhỏ, hỏi trước lớp có nhận trẻ ở độ tuổi đó không, vì một số lớp dùng dụng cụ sắc hoặc hoá chất không hợp với trẻ. Một số nơi có lớp riêng cho trẻ hoặc cho cả gia đình.
Những câu nên hỏi trước khi đăng ký một lớp
Hỏi rõ trước giúp bạn tránh bất ngờ về chi phí, thời gian và sản phẩm mang về:
- Lớp kéo dài bao lâu và bắt đầu đúng giờ không? Nhiều lớp cần đến sớm mười lăm phút để chuẩn bị.
- Chi phí đã gồm vật liệu chưa? Với gốm, hỏi rõ đã gồm phí nung, tráng men chưa; với hoa, đã gồm bình chưa.
- Bao lâu thì nhận được thành phẩm? Gốm thường cần thời gian phơi, nung, tráng men; hỏi cách nhận và có giao tận nhà không.
- Lớp có bao nhiêu người? Lớp ít người thì được hướng dẫn kỹ hơn; lớp đông thì vui hơn nhưng ít thời gian cho từng người.
- Có hướng dẫn bằng ngôn ngữ nào? Ở Thảo Điền nhiều lớp dạy bằng tiếng Việt và tiếng Anh; chọn ngôn ngữ bạn thoải mái.
- Huỷ hoặc đổi lịch thì thế nào? Hỏi điều kiện hoàn hoặc dời buổi, nhất là khi đăng ký cho nhóm.
Câu trả lời rõ ràng, nhất quán là dấu hiệu nơi tổ chức làm việc nghiêm túc. Ghi lại thông tin quan trọng trong tin nhắn đặt lớp để đối chiếu khi cần.
Một buổi chiều thủ công mẫu
Một buổi chiều điển hình có thể bắt đầu bằng bữa trưa nhẹ trong khu, sau đó vào lớp vào đầu giờ chiều, khi ngoài trời đang nắng nhất. Lớp kéo dài khoảng hai đến ba tiếng. Khi ra khỏi lớp, trời đã dịu, bạn có thể đi bộ một đoạn ngắn hoặc ra một chỗ ven sông ngồi nhìn hoàng hôn. Cách sắp xếp này tận dụng đúng nhịp thời tiết của TP Hồ Chí Minh: trong nhà lúc nắng gắt, ngoài trời lúc chiều mát.
Nếu đi theo nhóm, nên đăng ký cùng một lớp và đặt trước, vì lớp nhỏ thường giới hạn số người. Cặp đôi hay chọn lớp gốm hoặc vẽ để làm một món đôi; nhóm bạn hay chọn lớp vẽ vì không khí thoải mái, có thể vừa vẽ vừa trò chuyện. Đi một mình cũng là trải nghiệm tốt: bạn tập trung vào việc làm bằng tay, một kiểu nghỉ ngơi khác với lướt điện thoại. Nhiều người đến lần đầu vì tò mò rồi quay lại học tiếp nhiều buổi.
Về trang phục, chọn quần áo cũ hoặc tối màu cho lớp gốm và lớp vẽ, vì đất sét và màu có thể dính khó giặt; nhiều nơi có tạp dề nhưng không che được hết. Tháo nhẫn, đồng hồ trước khi nặn đất. Với lớp cắm hoa, mang theo túi hoặc hộp để chở bình hoa về mà không bị đổ, nhất là khi đi xe máy. Ăn nhẹ trước khi vào lớp, vì hai ba tiếng tập trung làm việc bằng tay dễ làm bạn đói và mất kiên nhẫn ở phần cuối, đúng lúc cần tỉ mỉ nhất.
Vì sao một buổi thủ công lại là cách nghỉ ngơi tốt
Đổi nhịp chú ý. Làm việc bằng tay buộc bạn tập trung vào hiện tại: độ ẩm của đất sét, độ loang của màu nước. Sự chú ý được kéo khỏi màn hình và lo toan công việc, một cách nghỉ mà nhiều người đi làm văn phòng cảm thấy rõ.
Chấp nhận không hoàn hảo. Chiếc chén đầu tiên thường méo, bức tranh đầu tiên thường lem. Học cách vui với sản phẩm chưa hoàn hảo cũng là một phần của buổi học, nhất là với trẻ con.
Có thứ mang về. Khác với một buổi đi dạo, bạn có một món đồ cụ thể gắn với ngày hôm đó: cái cốc dùng mỗi sáng, bình hoa trên bàn. Đó cũng là món quà có ý nghĩa cho người thân.
Gặp người mới. Lớp nhỏ ở Thảo Điền thường có cả người Việt và người nước ngoài, cư dân lẫn khách. Một buổi làm chung là dịp trò chuyện tự nhiên, không gượng ép.
Xem tranh mà không mua: phép lịch sự trong phòng trưng bày nhỏ
Nhiều người ngại vào phòng tranh vì nghĩ phải mua mới được vào. Thực tế, phòng trưng bày tồn tại để tác phẩm được nhìn thấy, và người xem là một phần quan trọng. Bạn có thể vào xem, hỏi người trông phòng về hoạ sĩ, chất liệu, ý tưởng. Nếu không định mua, cứ nói thẳng là đang xem; người làm nghề quen với điều đó.
Vài phép lịch sự giúp không khí dễ chịu: chào khi vào, không chạm vào tác phẩm, hỏi trước khi chụp ảnh, không đặt đồ uống lên bệ trưng bày, giữ trẻ nhỏ gần mình. Nếu thích một tác phẩm nhưng chưa quyết, có thể xin thông tin để liên hệ sau. Nếu mua, hỏi rõ về giấy tờ đi kèm, cách đóng gói, vận chuyển và chính sách nếu tác phẩm bị hỏng khi giao. Với đồ gốm, thuỷ tinh, hỏi cách bảo quản và có dùng được cho thực phẩm, máy rửa chén, lò vi sóng không.
Nghệ thuật trong đời sống khu Thảo Điền
Nghệ thuật ở Thảo Điền không chỉ nằm trong phòng trưng bày. Đi trong khu, bạn sẽ thấy tranh tường trên vài bức tường quán, những tác phẩm điêu khắc nhỏ trong sân vườn, đồ gốm thủ công dùng làm chén đĩa trong các quán ăn, bàn ghế gỗ do xưởng nhỏ đóng. Nhiều người làm nghề sáng tạo như hoạ sĩ, nhà thiết kế, thợ gốm, nhiếp ảnh gia chọn sống hoặc đặt xưởng ở đây vì không gian yên, có sân vườn, gần trung tâm mà không ồn như trung tâm. Sự hiện diện của họ làm cho khu có nhiều sự kiện nhỏ: buổi mở triển lãm, buổi chiếu phim, buổi đọc sách, buổi chợ đồ thiết kế.
Những sự kiện đó thường được thông báo trên trang của chính nơi tổ chức hoặc trong các nhóm cư dân, và nhiều cái mở cửa tự do. Nếu bạn quan tâm, theo dõi vài không gian mình thích để biết lịch. Đi dự một buổi mở triển lãm là cách hay để gặp nghệ sĩ và nghe họ nói về tác phẩm, điều khó có được khi chỉ xem tranh một mình. Cũng nên nhớ rằng các không gian nhỏ sống nhờ người đến xem, mua một món nhỏ, đăng ký một lớp. Khu có bao nhiêu không gian nghệ thuật phần nào phụ thuộc vào việc cộng đồng có ghé thăm chúng hay không.
Câu hỏi thường gặp
Lớp làm gốm ở Thảo Điền có cần biết vẽ hay nặn trước không?
Không cần. Phần lớn lớp theo buổi được thiết kế cho người mới, có hướng dẫn từng bước. Bạn chỉ cần mặc đồ thoải mái, có thể bị dính đất, và sẵn lòng chấp nhận sản phẩm đầu tiên chưa hoàn hảo.
Bao lâu thì nhận được đồ gốm tự làm?
Thường phải chờ đồ khô, nung, tráng men và nung lần nữa, nên có thể mất vài tuần. Hãy hỏi nơi dạy về thời gian cụ thể, cách nhận đồ và có giao tận nhà không trước khi đăng ký.
Trẻ em có tham gia lớp thủ công ở Thảo Điền được không?
Nhiều nơi có lớp cho trẻ hoặc cho cả gia đình, nhưng không phải lớp nào cũng nhận trẻ nhỏ. Hỏi trước độ tuổi phù hợp, dụng cụ có an toàn không, và cha mẹ có cần ngồi cùng không.
Phòng tranh ở Thảo Điền có thu phí vào xem không?
Phần lớn phòng trưng bày nhỏ cho vào xem tự do. Một số sự kiện, triển lãm đặc biệt có thể bán vé hoặc yêu cầu đăng ký. Kiểm thông tin của nơi tổ chức trước khi đi để biết chắc.
Có nên đặt lớp thủ công trước hay đến thẳng?
Nên đặt trước, nhất là cuối tuần, vì lớp nhỏ giới hạn số người và cần chuẩn bị vật liệu. Đến thẳng có thể gặp lớp đã đủ chỗ hoặc không có lớp vào giờ đó.