Ở Thảo Điền, người ta mua thực phẩm theo bốn đường: chợ nhỏ và sạp hàng trong khu dân cư cũ cho rau, thịt, cá tươi buổi sáng; siêu thị và trung tâm thương mại dọc trục xa lộ cho hàng đóng gói và mua số lượng lớn; cửa hàng thực phẩm nhập khẩu, hữu cơ rải trên các trục đường trong khu; và đặt hàng trực tuyến giao tận nhà. Mỗi đường mạnh ở một loại hàng, nên phần lớn gia đình dùng kết hợp.
Bài này dành cho cư dân mới, người Việt từ nơi khác đến lẫn người nước ngoài, cần hình dung nhanh cách đi chợ ở khu Thảo Điền, nay thuộc phường An Khánh. Bài không nêu tên chợ, siêu thị hay cửa hàng, không nêu giá; nội dung là cách chọn nơi mua theo loại hàng, cách chọn thực phẩm tươi, phép ứng xử ở chợ, và vài lưu ý về bảo quản trong khí hậu nóng ẩm.
Mua gì ở đâu: bốn đường đi chợ
Bảng dưới gợi ý điểm mạnh của từng nơi. Không có nơi nào tốt nhất cho mọi thứ:
| Nơi mua | Mạnh ở | Hạn chế | Hợp với ai |
|---|---|---|---|
| Chợ nhỏ, sạp trong khu dân cư | Rau, rau thơm, thịt, cá, trái cây tươi trong ngày | Mở sớm, tan sớm; ít hàng nhập; cần mặc cả nhẹ | Người nấu món Việt, mua hằng ngày |
| Siêu thị, trung tâm thương mại | Hàng đóng gói, đồ khô, đồ gia dụng, mua số lượng lớn | Phải đi xe; rau thịt tươi không bằng chợ sáng | Gia đình mua theo tuần |
| Cửa hàng nhập khẩu, hữu cơ | Phô mai, thịt nguội, bánh mì Âu, gia vị quốc tế, hàng hữu cơ | Giá cao hơn mặt bằng; lượng hàng ít | Người nấu món quốc tế, cần nhãn rõ |
| Đặt trực tuyến, giao tận nhà | Tiện, đỡ đi lại, mua hàng cồng kềnh | Không tự chọn được từng món; hàng tươi phụ thuộc người soạn | Người bận, gia đình có con nhỏ |
Nhiều gia đình trong khu chia việc như sau: sáng cuối tuần đi chợ mua rau thịt cá, giữa tuần đặt giao những thứ thiếu, mỗi tháng đi siêu thị lớn một hai lần mua đồ khô, và ghé cửa hàng nhập khẩu khi cần nguyên liệu đặc biệt.
Cách chia này không có gì bắt buộc. Quan trọng là biết mỗi nơi giỏi cái gì, để không phải chạy ba nơi cho một bữa cơm.
Chợ nhỏ trong khu dân cư: nhịp buổi sáng
Phần dân cư cũ của Thảo Điền vẫn có những điểm chợ nhỏ, dãy sạp, hàng rau đầu hẻm phục vụ người trong xóm. Chợ kiểu này họp từ sáng sớm, đông nhất trong vài giờ đầu ngày, đến trưa đã thưa người. Rau, thịt, cá thường được mang về từ các chợ đầu mối trong đêm, bán trong buổi sáng.
Đi chợ sớm là có hàng tươi nhất và nhiều lựa chọn nhất. Đi muộn có thể được bớt giá cuối buổi, nhưng hàng còn lại ít, cá thịt đã nằm ngoài trời vài giờ. Nếu bạn đi làm, sáng cuối tuần là lúc thuận tiện; nhiều gia đình kết hợp đi ăn sáng với đi chợ.
Một mẹo nhỏ: những ngày mưa lớn, chợ thưa người bán, rau dễ dập. Nếu không gấp, dời chuyến chợ sang hôm khác hoặc đặt giao từ sạp quen.
Ngoài chợ nhỏ trong khu, các phường lân cận có chợ lớn hơn với nhiều sạp hàng khô, đồ tươi sống, đồ gia dụng. Nếu bạn cần mua số lượng nhiều cho tiệc, hoặc muốn có nhiều lựa chọn hải sản, đi một chuyến xa hơn có thể đáng.
Người bán ở chợ nhỏ thường là người quen của xóm. Mua đều ở một hai sạp, họ sẽ nhớ bạn thích gì, để dành hàng ngon, chỉ cách nấu. Mối quan hệ đó là thứ siêu thị không có.
Chọn rau, thịt, cá tươi ở chợ
Rau và rau thơm. Lá tươi, cứng, không úng, không vàng; cuống cắt còn ẩm. Rau thơm như húng, ngò, tía tô nên mua vừa đủ dùng trong một hai ngày, vì trong trời nóng ẩm chúng héo rất nhanh.
Thịt heo, thịt bò. Thớ thịt săn, màu tươi tự nhiên, ấn tay có độ đàn hồi, không nhớt, không mùi lạ. Mua sớm, mang về cho vào ngăn mát hoặc ngăn đông ngay. Hỏi người bán phần thịt nào hợp với món định nấu; họ biết rõ hơn bất kỳ hướng dẫn nào.
Cá và hải sản. Mắt cá trong, mang đỏ, thân chắc, mùi tanh nhẹ của biển hoặc sông chứ không hôi. Tôm còn bóng vỏ, đầu dính chắc vào thân. Hải sản nên nấu trong ngày.
Trái cây. Trái cây nhiệt đới theo mùa ngon và rẻ hơn hẳn trái trái mùa. Hỏi người bán loại nào đang vào mùa, loại nào ăn được ngay, loại nào để vài ngày.
Trứng, đậu hũ, bún tươi. Đậu hũ, bún tươi làm trong ngày, mua buổi sáng và dùng trong ngày. Trứng chọn vỏ sạch, không nứt.
Mặc cả và ứng xử ở chợ cho phải phép
Chợ truyền thống có những thói quen riêng. Biết trước giúp bạn mua dễ hơn và được người bán quý:
- Hỏi giá trước khi người bán cân hoặc cắt hàng; đã cắt rồi mà không mua là không hay.
- Mặc cả nhẹ nhàng ở mức vừa phải, nhất là khi mua nhiều; với rau hay hàng giá thấp, phần lớn người mua không mặc cả.
- Không bóp, nắn, lật từng món quá kỹ; hỏi người bán chọn giúp, họ thường chọn đúng ý nếu bạn nói rõ nấu món gì.
- Mang theo túi vải, giỏ đi chợ để bớt túi nilon.
- Mang tiền mặt mệnh giá nhỏ; nhiều sạp đã nhận chuyển khoản qua mã QR nhưng không phải tất cả.
- Đi xe máy vào chợ thì dựng đúng chỗ giữ xe, không chạy xe vào lối đi giữa các sạp.
Người nước ngoài đi chợ ở Thảo Điền không hiếm, người bán đa số đã quen. Một câu chào, một nụ cười, vài từ tiếng Việt như "bao nhiêu", "cảm ơn" là đủ để buổi chợ vui vẻ.
Siêu thị và cửa hàng nhập khẩu: khi nào nên dùng
Dọc trục xa lộ quanh khu có các siêu thị, trung tâm thương mại lớn, nơi bạn mua được hầu hết hàng đóng gói, đồ khô, đồ dùng gia đình trong một lần. Ưu điểm là có giá niêm yết, nhãn mác rõ ràng, giữ lạnh tốt, có bãi gửi xe. Hợp cho lần mua lớn đầu tháng hoặc khi cần hàng gia dụng.
Trong khu Thảo Điền, các cửa hàng thực phẩm nhập khẩu và thực phẩm hữu cơ phục vụ nhu cầu của cư dân quốc tế: phô mai, bơ sữa, thịt nguội, bánh mì kiểu Âu, gia vị các nước, ngũ cốc, đồ ăn cho trẻ. Giá thường cao hơn mặt bằng vì chi phí nhập khẩu và lượng bán nhỏ. Đọc nhãn phụ tiếng Việt để biết hạn dùng, nhà nhập khẩu.
Với hàng ghi là hữu cơ, nên hỏi chứng nhận gì, do tổ chức nào cấp. Nhãn "sạch", "an toàn" trên rau quả không phải là chứng nhận. Bạn có quyền hỏi, và cửa hàng nghiêm túc sẽ trả lời được.
Đặt thực phẩm trực tuyến và giao tận nhà
Khu Thảo Điền được phủ dày bởi các dịch vụ giao hàng. Bạn có thể đặt rau, thịt, cá, đồ khô qua ứng dụng của siêu thị, của cửa hàng, qua nhóm bán hàng của người bán chợ quen, rồi nhận tại nhà trong ngày. Với gia đình có con nhỏ hoặc người bận rộn, đây là cách tiết kiệm thời gian đáng kể.
Hạn chế là bạn không tự chọn được từng bó rau, từng con cá. Đặt ở nơi quen, phản hồi khi hàng không đạt, người soạn hàng sẽ cẩn thận hơn với đơn của bạn. Hẹn giờ giao lúc có người ở nhà, nhất là với hàng đông lạnh; một túi tôm nằm trước cổng giữa trưa vài giờ là bỏ.
Ở khu có cổng và bảo vệ, báo trước với bảo vệ hoặc ghi rõ chỉ dẫn để người giao không bị kẹt ở cổng. Với toà căn hộ, nhiều nơi yêu cầu cư dân xuống sảnh nhận hàng.
Bảo quản thực phẩm trong khí hậu nóng ẩm
Nhiệt độ và độ ẩm cao làm thực phẩm hỏng nhanh hơn nhiều so với vùng khí hậu ôn đới. Người từ nước lạnh mới đến hay để trái cây, bánh mì, đồ khô ngoài bàn như ở quê, rồi thấy mốc, kiến, gián chỉ sau một hai ngày.
Vài thói quen giúp ích: cho thịt cá vào tủ lạnh ngay khi về nhà, chia phần nhỏ trước khi cấp đông; đồ khô như gạo, bột, ngũ cốc đựng hộp kín; bánh mì ăn trong ngày hoặc cấp đông; rau thơm gói khăn giấy ẩm rồi cho vào hộp trong ngăn mát. Dọn vụn thức ăn ngay sau bữa để không mời kiến, gián vào bếp.
Mất điện kéo dài, nhất là trong mùa mưa bão, thì giữ cửa tủ lạnh đóng kín càng lâu càng tốt. Đồ đông lạnh đã rã đông hoàn toàn không nên cấp đông lại. Khi nghi ngờ thực phẩm đã hỏng, bỏ đi an toàn hơn tiếc.
Mua sắm cho dịp lễ: Tết và ngày hội của các cộng đồng
Những ngày giáp Tết Nguyên đán, chợ trong khu và các chợ lân cận đông hơn hẳn, hàng hoá cũng khác: lá dong, nếp, đậu xanh cho bánh chưng, bánh tét; dưa hành, củ kiệu, mứt; hoa, cây cảnh, trái cây bày mâm. Giá nhiều mặt hàng tăng trong những ngày sát Tết, và nhiều sạp nghỉ bán từ khoảng đêm giao thừa tới vài ngày đầu năm. Mua đồ khô và đồ để lâu sớm, đồ tươi mua trước ngày chợ nghỉ.
Với người nước ngoài, hãy chuẩn bị cho những ngày đầu năm khi nhiều quán ăn, chợ, cửa hàng nhỏ đóng cửa. Siêu thị lớn thường mở lại sớm hơn, nhưng vẫn có thể giảm giờ. Trữ sẵn ít đồ khô, đồ đông lạnh cho vài ngày.
Ngược lại, vào dịp lễ của các cộng đồng nước ngoài như Giáng sinh, Lễ Tạ ơn, các cửa hàng thực phẩm nhập khẩu trong khu nhập thêm hàng theo mùa: gà tây, thịt nguội, bánh, rượu vang, gia vị. Hàng theo mùa thường hết sớm; nhiều cửa hàng nhận đặt trước vài tuần.
Câu hỏi thường gặp
Thảo Điền có chợ truyền thống không?
Có những điểm chợ nhỏ, dãy sạp và hàng rau trong khu dân cư cũ phục vụ người trong xóm, họp chủ yếu buổi sáng. Các phường lân cận có chợ lớn hơn nếu bạn cần nhiều lựa chọn.
Mua phô mai, thịt nguội, bánh mì kiểu Âu ở Thảo Điền ở đâu?
Các cửa hàng thực phẩm nhập khẩu trong khu và quầy hàng nhập trong siêu thị lớn dọc trục xa lộ bán những mặt hàng này. Tiệm bánh trong khu có bánh mì kiểu Âu nướng trong ngày.
Đi chợ ở Thảo Điền có cần mặc cả không?
Với rau và hàng giá thấp, phần lớn người mua không mặc cả. Mua nhiều thịt, cá, trái cây thì có thể mặc cả nhẹ nhàng. Hỏi giá trước khi người bán cân hoặc cắt hàng.
Thực phẩm hữu cơ ở cửa hàng có đáng tin không?
Hỏi chứng nhận cụ thể và tổ chức cấp chứng nhận. Nhãn ghi chung chung như "sạch" hay "an toàn" không phải là chứng nhận hữu cơ. Cửa hàng nghiêm túc sẽ trả lời rõ ràng.
Đặt thực phẩm giao tận nhà có tươi không?
Phụ thuộc nơi bán và người soạn hàng. Đặt ở nơi quen, phản hồi khi hàng không đạt, hẹn giờ giao lúc có người ở nhà để nhận và cất ngay, nhất là hàng đông lạnh.