Khi thuê nhà ở Thảo Điền, tiền điện được tính theo biểu giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc thang của ngành điện: dùng càng nhiều trong tháng, phần vượt càng chịu đơn giá cao hơn. Người thuê nhà có thể đề nghị đăng ký định mức theo số người ở để không bị đẩy lên bậc cao oan, và chủ nhà không được tự đặt giá điện cao hơn biểu giá theo quy định ngành điện.
Tiền nước, internet, rác và phí quản lý mỗi thứ đi một đường khác nhau. Bài này không nêu đơn giá cụ thể, vì biểu giá thay đổi theo từng đợt điều chỉnh; thay vào đó là cách tính, cách đọc hoá đơn, cách thoả thuận với chủ nhà và một vài thói quen giúp tiền điện mùa nóng không bất ngờ. Quy định cụ thể bạn nên kiểm lại với đơn vị điện lực, cấp nước phụ trách khu vực ở thời điểm thuê.
Điện bậc thang: vì sao nhà rộng ở Thảo Điền dễ vượt bậc
Biểu giá điện sinh hoạt chia lượng điện dùng trong tháng thành nhiều bậc. Mấy chục số đầu tính giá thấp nhất, phần tiếp theo giá cao hơn, cứ thế lên dần. Vì vậy hai nhà dùng gấp đôi lượng điện của nhau không trả gấp đôi tiền, mà trả nhiều hơn gấp đôi, do phần vượt rơi vào bậc đắt.
Biệt thự ở Thảo Điền thường có nhiều máy lạnh, bơm bể bơi, máy nước nóng, đèn sân vườn, đôi khi cả bơm thoát nước. Một hộ dùng như vậy rất dễ có phần lớn lượng điện nằm ở bậc cao nhất trong những tháng nắng nóng. Căn hộ cao tầng ít thiết bị hơn nhưng máy lạnh chạy nhiều do kính rộng, hứng nắng.
Hiểu cơ chế bậc thang giúp bạn đọc hoá đơn và nhận ra khi có điều bất thường. Nếu lượng điện tăng đột ngột trong khi thói quen không đổi, đó có thể là thiết bị hỏng, rò điện, hoặc đồng hồ đang đếm chung với một phần nhà khác.
Người thuê nhà và định mức điện
Định mức là gì. Theo quy định ngành điện, mỗi hộ gia đình được tính một định mức sử dụng theo biểu giá bậc thang. Khi một căn nhà có nhiều người thuê, hoặc người thuê không có hộ khẩu tại đó, ngành điện có cơ chế cho phép đăng ký định mức theo số người ở thực tế, để không bị dồn hết vào một hộ và đẩy lên bậc cao.
Cách làm theo nguyên lý. Thông thường chủ nhà hoặc người thuê làm đề nghị với đơn vị điện lực phụ trách khu vực, kèm hợp đồng thuê nhà và giấy tờ xác nhận tạm trú của người thuê. Hồ sơ và điều kiện cụ thể bạn cần hỏi điện lực, vì quy định có thể thay đổi.
Chủ nhà thu tiền điện. Trường hợp chủ nhà thu tiền điện rồi tự đóng, theo quy định ngành điện, chủ nhà không được thu cao hơn mức tính theo biểu giá. Bạn có quyền xem hoá đơn gốc và chỉ số đồng hồ.
Nhà có đồng hồ phụ. Biệt thự chia phòng hay nhà có phần chủ nhà giữ lại đôi khi dùng đồng hồ phụ. Khi đó cần thoả thuận rõ cách chia hoá đơn tổng, vì đơn giá bình quân phụ thuộc tổng lượng điện của cả nhà.
Nước máy, nước nóng và chuyện áp lực nước
Tiền nước sinh hoạt cũng tính theo định mức và bậc, nhưng phần lớn hộ gia đình không thấy chênh lệch lớn như tiền điện. Với nhà thuê, cách làm thường gặp là hoá đơn nước vẫn đứng tên chủ nhà, người thuê thanh toán theo mã khách hàng. Tương tự tiền điện, người thuê có thể hỏi về việc tính định mức theo số người ở.
Ở những căn nhà cũ trong khu, chuyện đáng để ý hơn tiền nước là áp lực nước. Một số nhà phải dùng bồn chứa trên mái và máy bơm tăng áp; khi máy bơm hỏng hoặc mất điện, tầng trên không có nước. Khi xem nhà, mở vòi ở tầng cao nhất và hỏi máy bơm nằm ở đâu, ai sửa khi hỏng.
Bồn chứa nước cần được vệ sinh định kỳ. Hỏi chủ nhà lần vệ sinh gần nhất, và thoả thuận ai lo việc này trong thời gian thuê. Nước nóng dùng bình điện, năng lượng mặt trời hay hệ thống trung tâm cũng ảnh hưởng tới tiền điện hằng tháng.
Các khoản sinh hoạt hằng tháng và cách thoả thuận
Ngoài tiền thuê, một căn nhà ở Thảo Điền thường có năm sáu khoản sinh hoạt. Bảng dưới gom lại để bạn đưa vào hợp đồng:
| Khoản | Thường đứng tên | Điều cần thống nhất |
|---|---|---|
| Điện | Chủ nhà | Thanh toán qua mã khách hàng hay qua chủ nhà; đăng ký định mức; xem hoá đơn gốc |
| Nước | Chủ nhà | Cách thanh toán; ai lo bồn chứa, máy bơm |
| Internet, truyền hình | Chủ nhà hoặc người thuê | Gói cước, ai trả, xử lý khi chấm dứt hợp đồng |
| Rác sinh hoạt | Theo hộ | Ai đóng phí thu gom, giờ để rác |
| Phí quản lý, gửi xe (căn hộ) | Chủ căn hộ | Ai trả cho ban quản lý, số chỗ xe |
| Chăm vườn, bể bơi (biệt thự) | Theo thoả thuận | Tần suất, người làm, ai trả |
Cách thoả thuận nào cũng được, miễn là ghi ra giấy và có cách đối soát. Khoản không ghi thường là khoản bị hai bên đẩy cho nhau.
Đối soát hằng tháng trong năm phút
Một thói quen nhỏ giúp tránh cảnh cuối hợp đồng mới phát hiện chênh lệch:
- Chụp ảnh đồng hồ điện, nước vào cùng một ngày mỗi tháng, gần ngày ghi chỉ số của ngành điện nước.
- So chỉ số trên hoá đơn với ảnh chụp; chênh nhiều thì hỏi ngay.
- Ghi lượng điện mỗi tháng vào một bảng nhỏ để thấy xu hướng theo mùa.
- Khi lượng điện tăng bất thường, tắt cầu dao từng nhánh để xem đồng hồ còn quay không, tìm thiết bị rò.
- Lưu biên nhận thanh toán, nhất là khi trả qua chủ nhà.
Bảng theo dõi này còn giúp ích khi gia hạn hợp đồng: bạn biết rõ chi phí sinh hoạt thật của căn nhà, không chỉ tiền thuê.
Nếu bạn ở chung với người khác, chẳng hạn hai ba người thuê chung một căn, bảng theo dõi cũng là cơ sở để chia tiền công bằng và tránh hiểu lầm giữa những người ở cùng. Thống nhất từ đầu cách chia: chia đều, chia theo phòng, hay chia theo số máy lạnh mỗi người dùng.
Giảm tiền điện mùa nóng mà không phải chịu nóng
Máy lạnh là thiết bị ăn điện nhiều nhất trong phần lớn nhà ở Thảo Điền. Vệ sinh lưới lọc và dàn lạnh định kỳ giúp máy chạy hiệu quả hơn; hỏi chủ nhà ai lo khoản này. Đặt nhiệt độ vừa phải, đóng rèm cửa hướng nắng chiều, dùng quạt trần để không khí lưu thông giúp giảm thời gian máy chạy hết công suất.
Bơm bể bơi thường được hẹn giờ chạy mỗi ngày; xem lại thời lượng hẹn giờ có hợp lý không, vì nhiều nhà để mặc định từ người thuê trước. Đèn sân vườn, đèn bể bơi bật suốt đêm cũng cộng thêm một phần đáng kể. Bình nước nóng nên tắt khi đi vắng dài ngày.
Nếu máy lạnh cũ, ồn và tốn điện, có thể đề nghị chủ nhà thay khi gia hạn hợp đồng, đổi lại bạn cam kết thuê thêm một thời gian. Đó là thoả thuận có lợi cho cả hai bên: chủ nhà nâng cấp tài sản, người thuê giảm chi phí.
Ví dụ giả định: đọc hoá đơn điện của một tháng nóng
Ví dụ giả định sau chỉ dùng số điện, không dùng số tiền, để thấy cơ chế. Một gia đình bốn người thuê biệt thự nhỏ, tháng mát dùng khoảng bốn trăm số điện, tháng nóng nhất lên gần gấp đôi. Phần tăng thêm gần như rơi trọn vào bậc giá cao nhất, nên tiền điện tháng nóng có thể cao hơn hẳn mức gấp đôi tháng mát. Nhìn vào hoá đơn, bạn sẽ thấy dòng bậc cao nhất phình ra, các bậc thấp giữ nguyên.
Bây giờ giả sử trong nhà có thêm hai người giúp việc ở lại và đã được khai báo tạm trú. Nếu đăng ký định mức theo số người thực tế, phần điện được tính ở các bậc thấp tăng lên, phần rơi vào bậc cao giảm đi. Cùng một lượng điện, tổng tiền có thể khác đáng kể. Đó là lý do việc đăng ký định mức đáng để hỏi, nhất là với nhà đông người.
Ví dụ cũng cho thấy một điều thực tế: cắt bớt lượng điện ở bậc cao có tác dụng lớn hơn bạn nghĩ. Giảm vài giờ máy lạnh mỗi ngày ở một phòng ít dùng, hay rút ngắn giờ chạy bơm bể bơi, là cắt đúng vào phần đắt nhất của hoá đơn.
Rác, phí quản lý và những khoản ít người hỏi
Rác sinh hoạt ở khu dân cư trong Thảo Điền thường do đơn vị thu gom chạy theo tuyến, thu phí theo hộ hằng tháng hoặc theo quý. Người thuê mới hay không biết ai đóng khoản này, đến khi người thu phí gõ cửa mới hỏi chủ nhà. Hỏi ngay khi nhận nhà, cùng với giờ xe rác đi qua và chỗ để túi rác, vì để rác sai giờ sai chỗ dễ gây phiền với hàng xóm.
Với căn hộ, phí quản lý thường tính theo diện tích và do chủ căn hộ đóng cho ban quản lý; khi cho thuê, khoản này có thể đã gộp vào tiền thuê hoặc tách riêng. Phí gửi xe máy, ô tô tính theo từng xe. Thẻ ra vào, thẻ thang máy làm thêm có thể mất phí, mất thẻ cũng mất phí làm lại.
Một số khoản ít người nghĩ tới: phí bảo trì máy lạnh định kỳ, diệt côn trùng theo mùa, thay lọc nước đầu nguồn, gas bếp, nạp lại bình chữa cháy. Mỗi khoản nhỏ, nhưng cộng lại cả năm không nhỏ. Hỏi chủ nhà hay người thuê trước về những khoản này để có hình dung đầy đủ chi phí sinh hoạt.
Câu hỏi thường gặp
Chủ nhà tính tiền điện theo một đơn giá cố định cao có đúng không?
Theo quy định ngành điện, chủ nhà cho thuê không được thu tiền điện cao hơn mức tính theo biểu giá bán lẻ. Bạn có thể đề nghị xem hoá đơn gốc, đăng ký định mức theo số người, và hỏi điện lực khu vực nếu cần làm rõ.
Người nước ngoài thuê nhà có đăng ký định mức điện được không?
Cơ chế định mức dựa trên số người ở thực tế có giấy tờ cư trú hợp lệ. Người nước ngoài đã được khai báo tạm trú nên hỏi điện lực khu vực về hồ sơ cụ thể, vì điều kiện có thể khác nhau theo thời điểm.
Hoá đơn điện đứng tên chủ nhà thì người thuê có xem được không?
Được, nếu chủ nhà cung cấp mã khách hàng hoặc bản sao hoá đơn. Nên ghi trong hợp đồng quyền xem hoá đơn gốc hằng tháng để đối soát với chỉ số đồng hồ.
Mất điện, mất nước kéo dài thì ai chịu trách nhiệm?
Mất điện, nước do lưới chung là việc của đơn vị cung cấp. Mất do hệ thống trong nhà hỏng thì thường là chủ nhà sửa. Hợp đồng nên có thời hạn xử lý sự cố khẩn cấp cho các trường hợp này.
Có nên tự lắp thêm thiết bị điện công suất lớn trong nhà thuê không?
Nên hỏi chủ nhà trước. Dây dẫn, cầu dao của nhà cũ có thể không chịu được tải thêm như bếp từ đôi, máy sấy, sạc ô tô điện. Lắp sai có nguy cơ chập cháy, và thường phải khôi phục khi trả nhà.
Tiền internet có nên để chủ nhà đứng tên không?
Tuỳ thời gian thuê. Thuê ngắn thì dùng mạng của chủ nhà tiện hơn. Thuê dài và làm việc tại nhà thì tự đăng ký giúp bạn chủ động chọn gói và xử lý sự cố, nhưng nhớ hỏi điều kiện chấm dứt hợp đồng mạng khi dọn đi.